Η επίτευξη καλών επιπέδων σακχάρου αίματος είναι πολύ σημαντικό και αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για τη σωστή ρύθμιση του διαβήτη. Από τη μια μειώνεται ο κίνδυνος επιπλοκών, ενώ παράλληλα, όταν υπάρχει καλός γλυκαιμικός έλεγχος, το άτομο με διαβήτη αισθάνεται καλύτερα.
Τα επίπεδα σακχάρου αίματος είναι δυνατόν να μετρηθούν με δύο τρόπους.
Ο πρώτος είναι οι καθημερινές μετρήσεις με το μετρητή σακχάρου, ενώ ο δεύτερος είναι η μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c).
Η τελευταία μέτρηση γίνεται στο διαβητολογικό ιατρείο και δίνει την καθολική εικόνα για τη ρύθμιση του διαβήτη τους τελευταίους περίπου τρεις μήνες. Στόχος της HbA1c είναι το 7% ή και χαμηλότερα.
Οι λεπτομέρειες για τη φροντίδα του διαβήτη σε κάθε άτομο διαφέρει, όμως υπάρχουν ορισμένες γενικές κατευθύνσεις και συμβουλές στην καθημερινή ζωή, που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων που θέτει η διαβητολογική ομάδα για κάθε άτομο για καλύτερες τιμές σακχάρου αίματος και φυσικά καλύτερη υγεία και ποιότητα ζωής.
Αυτό δεν είναι τόσο εύκολο ή προφανές όσο φαίνεται.
Οι καθημερινές μετρήσεις σακχάρου αίματος στο σπίτι με τους μετρητές σακχάρου κρίνονται απαραίτητες, ενώ παράλληλα η ρύθμιση πρέπει να ελέγχεται και με τη μέτρηση της HbA1c στο διαβητολογικό ιατρείο. Σύμφωνα με την Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία είναι σημαντικό να γίνονται τουλάχιστον δύο μετρήσεις HbA1c στη διάρκεια ενός έτους, εάν τα επίπεδα σακχάρου είναι σταθερά και σε φυσιολογικό εύρος.
Εάν όμως υπάρχουν αλλαγές στην καθημερινή ρύθμιση, ή εάν δεν επιτυγχάνονται οι στόχοι που έχουν τεθεί για τις τιμές σακχάρου στο αίμα, τότε κρίνεται απαραίτητη μια μέτρηση HbA1c κάθε τρεις μήνες.
Τα επίπεδα σακχάρου αίματος με τις καθημερινές μετρήσεις, αλλά και η τιμή της HbA1c θα πρέπει να είναι συμβατές μεταξύ τους.
Για παράδειγμα, εάν τα σάκχαρα αίματος κυμαίνονται γύρω στο 120 mg/dl ή και χαμηλότερα (άριστη ρύθμιση), η HbA1c θα πρέπει να κυμαίνεται γύρω στο 7% ή και χαμηλότερα.
Εάν πάλι, τα επίπεδα σακχάρου είναι υψηλότερα από 200 mg/dl (κακή ρύθμιση), η HbA1c θα κυμαίνεται γύρω στο 9% ή και υψηλότερα.
Στην τελευταία περίπτωση είτε με τον ένα, είτε με τον άλλο τρόπο μέτρησης, τα αποτελέσματα δείχνουν την αναγκαιότητα "ενεργοποίησης" από πλευράς του ατόμου και διόρθωσης τυχόν λαθών που γίνονται στη ρύθμιση του διαβήτη.
| ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΛΙΚΟ ΑΙΜΑ | ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ | ΣΤΟΧΟΣ | ΑΛΛΑΓΗ ΟΤΑΝ: |
| Μέσος όρος προ γευμάτων (mg/dl) | Χαμηλότερος του 100 | 80-120 | Χαμηλότερος του 80 ή υψηλότερος από 140 |
| Μέσος όρος προ ύπνου (mg/dl) | Χαμηλότερος του 110 | 100-140 | ή υψηλότερος από 160 |
| HbA1c (%) | Μικρότερη από 6 | Μικρότερη του 7 | Υψηλότερη από 8 |
| Σύμφωνα με τις συστάσεις της ADA, είναι σημαντικό να σημειωθεί εάν η μέτρηση σακχάρου αίματος γίνεται με ολικό αίμα ή πλάσμα | |||
Εάν τα επίπεδα σακχάρου ποικίλλουν από 60-260 mg/dl ή περισσότερο, ψάξε να βρεις πού οφείλονται αυτές οι αυξομειώσεις.
Είναι μήπως υψηλότερα σε συγκεκριμένες ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας; Μήπως επηρεάζονται μετά από συγκεκριμένες τροφές; Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της νύχτας;
Σκέψου ή καλύτερα μελέτησε όλες τις μετρήσεις που έκανες στη διάρκεια της ημέρας. Για παράδειγμα κάποιος σκεπτόμενος μπορεί να πει: "σήμερα το πρωί είχα 180 mg/dl, όμως συνήθως οι πρωινές τιμές μου κυμαίνονται από 90-120 mg/dl και χθες το βράδυ έφαγα αρκετά μακαρόνια...".
Ένας καλός τρόπος να βρεις τι φταίει, είναι να καταγράφεις κάθε φορά σε μια χαμηλή ή υψηλή τιμή σακχάρου τις σκέψεις σου για την αιτία αυτού του αποτελέσματος.
Για παράδειγμα, ένας φίλος των ζυμαρικών θα έγραφε:
"το βράδυ έφαγα πολλά μακαρόνια" =>πρωινή τιμή σακχάρου:180 mg/dl
"χθες το μεσημέρι έφαγα πολλά μακαρόνια" =>βραδινή τιμή: 210 mg/dl
"έφαγα πολλά μακαρόνια" =>τιμή σακχάρου:190 mg/dl
εάν το συγκεκριμένο άτομο δεν παρατηρήσει την επίδραση των ζυμαρικών καθώς ευχαριστιέται ένα μεγάλο πιάτο με μακαρόνια, ένα ξεφύλλισμα στο ημερολόγιο με τις τιμές σακχάρου των προηγούμενων εβδομάδων, θα τον "αφυπνίσει".
Σκέψου πως θα αντιμετωπίσεις τις "προσωρινές καταστάσεις" που σε αποσυντονίζουν.
Αρκετές φορές η ψυχολογική μας διάθεση, με τις ευχάριστες ή δυσάρεστες στιγμές της ζωής μας, αντανακλά στα σάκχαρα αίματος, κυρίως αν ο έλεγχος χειροτερεύει ξαφνικά.
Τι συνέβη ξαφνικά; Μήπως κρυολόγησες; Ή μήπως για κάποιο λόγο πήρες κορτιζόλη; Μήπως χρησιμοποίησες καινούργια παρτίδα από σκευάσματα ινσουλίνης, ή μήπως είναι παλιά ή έχουν χάσει τη δραστικότητά τους;
Προσπάθησε να σκιαγραφήσεις τι συμβαίνει και να υποψιαστείς πού οφείλονται οι αλλαγές στις τιμές των σακχάρων.
Τις περισσότερες φορές απαιτείται αύξηση της δόσης ινσουλίνης και επαναπροσδιορισμός του τρόπου ζωής, ώστε το άτομο να κάνει ό,τι περνά από το χέρι του για να διορθώσει την προσωρινή αυτή κατάσταση. Φυσικά, όταν το σάκχαρο επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα, είναι σημαντικό να επανέλθει το άτομο στις αρχικές του συνήθειες.
Εάν έχεις διαβήτη, είναι σημαντικό να γνωρίζεις πώς επηρεάζουν οι διάφορες τροφές τα επίπεδα σακχάρου και φυσικά πώς να υπολογίζεις και να μετράς σωστά οτιδήποτε τρως.
Ο πιο σύντομος δρόμος για να βελτιώσει ένα άτομο με διαβήτη τη ρύθμισή του, είναι να υιοθετήσει ένα υγιεινό τρόπο διατροφής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να τρώει συγκεκριμένες μόνο τροφές και τα ίδια φαγητά μέρα παρά μέρα.
Αρκετός κόσμος τώρα τελευταία συζητά για τις "ελεύθερες δίαιτες", για τις οποίες έχουν διαβάσει ή τους έχουν μιλήσει και στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οποιεσδήποτε τροφές θέλουν.
Πολύ συχνά όμως, τέτοιες δίαιτες συνοδεύονται από υψηλές τιμές σακχάρου στο αίμα.
Οι διατροφικές ανάγκες καθενός ποικίλλουν και εξαρτώνται από τον τύπο του διαβήτη τους και τον τρόπο αντιμετώπισής του.
Σίγουρα, οι συμβουλές ενός διαιτολόγου κρίνονται απαραίτητες.
Φυσικά, δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικό να βλέπει κανείς συνεχώς υψηλές τιμές σακχάρου. Έτσι, πολλές φορές για να βελτιωθούν τα επίπεδα χρειάζεται να γίνουν αλλαγές στη θεραπεία. Αυτές μπορεί να σχετίζονται με τη διατροφή, τα αντιδιαβητικά δισκία, την ινσουλίνη ή ακόμη και τη μετάβαση από ενέσεις ινσουλίνης σε αντλία.
Πολλοί υποτιμούν την ικανότητά τους για αλλαγές: πιστεύουν ότι δεν μπορούν συνεχώς να τροποποιούν τις δόσεις ινσουλίνης, ή ότι δε θα τα καταφέρουν με την αντλία. Τις περισσότερες φορές όμως, όταν καταφέρουν και σπάσουν την αντίσταση στις αλλαγές, φτάνουν στο σημείο να αναρωτιούνται "γιατί δεν το δοκίμαζα νωρίτερα αυτό";
Εάν δε "λειτουργεί" η φαρμακευτική σου αγωγή, ή η δοσολογία ινσουλίνης που κάνεις είναι σημαντικό να δραστηριοποιηθείς εγκαίρως και να συζητήσεις με το γιατρό σου τις πιθανές αιτίες αυτής της δυσλειτουργίας, καθώς και τις επιλογές που έχεις ώστε να βελτιωθούν οι τιμές σου και φυσικά η ρύθμιση του σακχάρου.
Όσον αφορά στη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, υπάρχουν διαθέσιμα διάφορα είδη αντιδιαβητικών δισκίων, μερικά από τα οποία βοηθούν τα κύτταρα να χρησιμοποιήσουν την ινσουλίνη, ενώ άλλα βοηθούν το πάγκρεας να παράγει περισσότερη ινσουλίνη.
Εάν κάποιο φαρμακευτικό σκεύασμα φαίνεται ότι δεν "δουλεύει" σωστά, ίσως χρειαστεί να αυξήσεις τη δόση, ή ακόμη και να προσθέσεις άλλο χάπι, αφού προηγουμένως συμβουλευτείς το γιατρό σου.
Βέβαια, αν έχεις αυξήσει αρκετά τη δόση, χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα στη ρύθμιση, τότε υπάρχει και η πιθανότητα παράλληλης έναρξης ινσουλίνης.
Εάν έχεις διαβήτη τύπου1, ή τύπου 2 αλλά χρήσιμο ποιείς ινσουλίνη, είναι σημαντικό να γνωρίζεις ότι οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται διαφορετικές δόσεις ινσουλίνης που αλλάζουν από μέρα σε μέρα.
Είναι απίθανο η ίδια δόση ινσουλίνης να είναι το ίδιο επιτυχής για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως απίθανο είναι να χρειαστείς την ίδια δόση ινσουλίνης το πρωί και το βράδυ.
Καθώς ποικίλλουν οι καθημερινές δραστηριότητες, η πρόσληψη τροφής και η άσκηση, το ίδιο αλλάζουν καθημερινά και οι ανάγκες σε ινσουλίνη.
Η ομάδα διαβήτη θα βοηθήσει να θέσεις τους στόχους σου και να καθορίσεις την κατάλληλη δόση ινσουλίνης.
Ένα από τα πιο συχνά προβλήματα στη ρύθμιση του διαβήτη είναι η υπερδιόρθωση των υψηλών ή χαμηλών τιμών σακχάρου, κυρίως των χαμηλών.
Καθώς αισθάνεσαι ότι πέφτει το σάκχαρο, είτε από φόβο, είτε από μεγάλη επιθυμία, αισθάνεσαι την ανάγκη να σταθείς μπροστά από το ψυγείο και να φας ό,τι βρείς μπροστά σου, έως ότου να αισθανθείς καλύτερα.
Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί να χρειαστούν 30 λεπτά ή και περισσότερο για να διορθωθεί η υπογλυκαιμία και να νιώσεις καλύτερα, και στο διάστημα αυτό να έχεις φάει πάρα πολύ, πολύ περισσότερο από όσο πραγματικά χρειάζεσαι.
Στην περίπτωση αυτή, σε μέτρηση σακχάρου που μπορεί να κάνεις αργότερα, η τιμή σακχάρου είναι δυνατόν να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 300 mg/dl. Φυσικά, θα χρειαστεί να κάνεις περισσότερη ινσουλίνη για να διορθώσεις αυτή την τιμή. Λόγω της αυξημένης δόσης είναι δυνατόν να ξανασυμβεί μια νέα υπογλυκαιμία και ως εκ τούτου να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος.
Για το λόγο αυτό είναι καλύτερα να είσαι υπομονετικός και να δώσεις χρόνο στη διόρθωση μιας υπογλυκαιμίας.
Είναι πολύ εύκολο να κοιτάζεις ως μαγική λύση τα αντιδιαβητικά δισκία, την ινσουλίνη, ή ακόμη και τις αντλίες ινσουλίνης.
Εστιάζοντας σ' αυτά, είναι δυνατόν να οδηγηθείς στην παραμέληση σημαντικών προσδοκιών της φροντίδας σου και φυσικά κάτι τέτοιο είναι πολύ μεγάλο λάθος.
Η καλή φαρμακευτική αγωγή υπερκαλύπτεται εύκολα από κακές επιλογές με φτωχή διατροφή, ένα αγχώδη τρόπο ζωής. Ο στόχος είναι να θέσεις το διαβήτη σου υπό έλεγχο, όχι να πάρεις περισσότερα φάρμακα, ώστε να αντισταθμίσεις συμπεριφορές που ξέρεις ότι είναι καλές για σένα.
Η ρύθμιση του διαβήτη είναι δυνατό να αποτελέσει μια πρόκληση και μπορεί να αποθαρρύνει, εάν οι τιμές σακχάρου εξακολουθούν να είναι αυξημένες ή να μειώνονται ανεξήγητα, παρά τις προσπάθειες που κάνει το άτομο.
Είναι σημαντικό να μην παραιτούμαστε εύκολα και να συνεχίζουμε την προσπάθεια έως ότου βρεθεί η καλύτερη λύση για τον καθένα, μέσα από αρκετές δυσκολίες, αλλαγές στη δοσολογία, στο σχήμα ινσουλινοθεραπείας.
Εάν δεν τα καταφέρεις με την πρώτη, ξαναπροσπάθησε. Μην τα βάζεις με τον εαυτό σου, επειδή δεν είναι τέλειος. Χρειάζεται να είσαι ρεαλιστής όταν θέτεις στόχους για το διαβήτη και τα επίπεδα σακχάρου σου και να συνειδητοποιήσεις ότι ο διαβήτης δεν περιλαμβάνει ένα είδος θεραπείας που αντιμετωπίζει και ελέγχει όλους τους τύπους της ασθένειας. Κάθε σώμα αντιδρά διαφορετικά και γι' αυτό η αντιμετώπιση πρέπει να ποικίλλει.
Μερικοί άνθρωποι έχουν την τάση να έχουν περισσότερο σταθερά επίπεδα σακχάρου σε σχέση με άλλους.
Ορισμένοι αναστατώνονται με τιμές σακχάρου, για τις οποίες κάποιοι άλλοι θα έκαναν προσπάθειες για να τις έχουν.
Σκέψου ότι δεν είναι θέμα ανταγωνισμού.
Γι' αυτό, αρχικά είναι σημαντικό να τα έχεις καλά με τον εαυτό σου. Μπορεί βέβαια περιστασιακά να αδρανείς, να παραμελείς τη ρύθμιση, αλλά είναι σημαντικό να ξυπνάς κάποια στιγμή, να κοιτάς πίσω σου και να δεις τι μπορείς να κάνεις για να διορθώσεις την κατάσταση.
Εάν ξεφύγεις προσωρινά, δεν τελείωσαν όλα. Μπορείς να ξεκινήσεις ξανά εάν προσπαθήσεις.
Θυμήσου ότι κανείς δεν είναι δυνατό να έχει τέλειο σάκχαρο αίματος συνέχεια.
Επιμέλεια: Iωάννα Θυμέλλη