Φάρμακα για τον σακχαρώδη διαβήτη

Η πλειοψηφία των διαβητικών λαμβάνει δισκία ή κάνει ινσουλίνη. Υπάρχουν και λίγοι διαβητικοί που χρησιμοποιούν συνδυασμό ινσουλίνης και δισκίων.

Αντιδιαβητικά δισκία

Τα αντιδιαβητικά δισκία διαφέρουν σημαντικά από την ινσουλίνη. Τα δισκία αυτά χρησιμοποιούνται συνήθως από άτομα με τύπου ΙΙ διαβήτη. Λέγοντας αντιδιαβητικά δισκία εννοούμε χάπια που λαμβάνονται από το στόμα και μπορούν με τη δράση τους να ελαττώσουν το σάκχαρο του αίματος.

Οι ενδείξεις χορήγησης των αντιδιαβητικών δισκίων αφορούν κυρίως τους διαβητικούς τύπου ΙΙ, οι οποίοι δε ρυθμίζονται με τη δίαιτα και την άσκηση. Οι βασικότερες κατηγορίες αντιδιαβητικών δισκίων που κυκλοφορούν σήμερα είναι:

• Τα ινσουλινοεκκριταγωγά δισκία, με τα οποία επάγεται η έκκριση μεγαλύτερης ποσότητας ινσουλίνης από το πάγκρεας. Τέτοια δισκία είναι οι σουλφονυλουρίες και οι μεγλιτινίδες

• Τα φάρμακα που μειώνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη και έτσι έμμεσα διευκολύνουν τη δράση της στους ιστούς. Τέτοια δισκία είναι οι  διγουανίδες-(μετφορμίνη) και οι γλιταζόνες

• Οι  γλυπττίνες και τα ινκρετινομιμητικά (εξανετίδη). Τα πρώτα δίνουν σήμα στα β-κύτταρα του παγκρέατος να αυξήσουν την έκκριση της ινσουλίνης ειδικά μετά την λήψη της τροφής, και στα α-κύτταρα του παγκρέατος να μειώσουν την έκκριση της γλυκαγόνης.

Αν τα δισκία δεν επαρκούν. Σε ορισμένα άτομα με διαβήτη τύπου II τα δισκία δεν μπορούν να διατηρήσουν το σάκχαρο του αίματος μέσα στα φυσιολογικά όρια. Μπορεί στην αρχή για κάποιο διάστημα να δουλεύουν αλλά μετά όχι. Αν συμβεί αυτό τότε ο διαβήτης μπορεί να ρυθμιστεί μόνο με την ινσουλίνη. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο διαβήτης επιδεινώθηκε. Το κριτήριο για να εκτιμηθεί η βαρύτητα του προβλήματος του διαβήτη σίγουρα δεν είναι η αγωγή που χρησιμοποιείται. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο βαθμός ρύθμισης του και οπωσδήποτε η ύπαρξη ή μη μακροχρόνιων επιπλοκών.

Ινσουλίνη.

Η ινσουλίνη είναι ορμόνη απαραίτητα για τη ζωή. Τα άτομα που δεν έχουν διαβήτη μπορούν και παράγουν αρκετή ποσότητα ινσουλίνης ώστε να διατηρούν το σάκχαρο του αίματος τους μέσα σε φυσιολογικά όρια.

Τα άτομα με τύπο Ι διαβήτη δεν μπορούν να παράγουν ινσουλίνη. Συνεπώς πρέπει να κάνουν καθημερινά ενέσεις ινσουλίνης για να επιβιώσουν.

Τα άτομα με τύπο ΙΙ διαβήτη μπορούν να παράγουν κάποια ποσότητα ινσουλίνης αλλά δυστυχώς δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν σωστά. Μπορούν να επιβιώσουν χωρίς να κάνουν ενέσεις ινσουλίνης, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις που μπορεί να χρειαστεί να κάνουν και τότε ο διαβήτης τους ρυθμίζεται πιο σωστά και οι ίδιοι αισθάνονται καλύτερα. Υπολογίζεται ότι περίπου το 10-20% (1-2 στους 10) των ατόμων με διαβήτη τύπου II κάνουν ινσουλίνη.

Στις άλλες περιπτώσεις χορηγείται για όσο διάστημα υπάρχει η σχετική ένδειξη. Έτσι, σε κάποια λοίμωξη (π.χ. ουρολοίμωξη) ή σε μια χειρουργική επέμβαση, το διαβητικό άτομο μπορεί να λάβει εξωγενώς ινσουλίνη για κάποιο διάστημα και μετά να επανέλθει στην προηγούμενή του θεραπεία (δίαιτα ή δίαιτα και υπογλυκαιμικά δισκία).

Σήμερα κυκλοφορούν στο εμπόριο πολλά είδη ινσουλίνης. Τα ανάλογα ινσουλίνης προκύπτουν από τροποποιήσεις του μορίου της ανθρώπινης ινσουλίνης και διακρίνονται σε βραχείας (Insulin Lispro, Insulin Aspart) και παρατεταμένης δράσης (Insulin Glargin, Insulin Detemir).

Η ινσουλίνη δυστυχώς ακόμα δεν είναι διαθέσιμη σε χάπι και έτσι πρέπει να χορηγείται με ένεση στο υποδόριο, δηλαδή λίγο κάτω από το δέρμα. Η ένεση είναι τεχνικά εύκολη να γίνει και δεν πονάει.

Παίρνοντας ινσουλίνη, σύριγγες ή πέννες. Όταν παίρνετε από το φαρμακείο το φιαλίδιο της ινσουλίνης, βεβαιωθείτε από την ετικέτα του ότι είναι ο τύπος ινσουλίνης που συνέστησε ο γιατρός σας. Ελέγξτε επίσης την ημερομηνία λήξης και σιγουρευτείτε ότι υπάρχει χρονικό περιθώριο να τη χρησιμοποιήσετε πριν τη λήξη. Αν κάνετε λάθος τύπο ινσουλίνης που σας συνέστησε ο γιατρός σας, αν έχετε κάποια απορία ή πρόβλημα συζητήστε το μαζί του και σίγουρα θα βρείτε λύση. Μην ξεχνάτε ότι κάθε αλλαγή στον τύπο ή στη δόση της ινσουλίνης πρέπει να γίνεται μετά από οδηγία του γιατρού σας και υπό την παρακολούθησή του.

Οδηγίες για τη φύλαξη της ινσουλίνης στο σπίτι και όταν ταξιδεύετε.

• Να διατηρείτε τα φιαλίδια ινσουλίνης που δεν έχετε χρησιμοποιήσει ακόμα, στο ψυγείο.

• Να προσέχετε ώστε να μην παγώσει η ινσουλίνη

• Να διατηρείτε τα φιαλίδια της ινσουλίνης που χρησιμοποιείται στο ψυγείο. Αντίθετα την πένα της ινσουλίνης που χρησιμοποιείτε να μην τη βάζετε ποτέ στο ψυγείο.

• Αν το φιαλίδιο της ινσουλίνης δεν είναι στο ψυγείο να φροντίσετε να διατηρείται σε δροσερό μέρος και να μην εκτίθεται άμεσα στο φως ή τη ζέστη.

• Όταν ανακινείτε το φιαλίδιο της ινσουλίνης δεν χρειάζονται υπερβολές. Απλά βεβαιωθείτε ότι δεν κατακαθίζει μέσα στο φιαλίδιο.

Όταν ταξιδεύετε:

• Δεν χρειάζονται ψυγεία κλπ, αρκεί να μην έχετε τα φιαλίδια σε μεγάλη ζέστη ή κρύο και ποτέ μην τα αφήνετε στο αυτοκίνητο που παρκάρατε.

• Κρατάτε την ινσουλίνη μαζί σας ώστε να μην χάσετε τα φιαλίδια. Αν ταξιδεύετε με αεροπλάνο, να την κρατάτε στις χειροαποσκευές σας και όχι στα πράγματα που δίνεται στους υπευθύνους της εταιρείας.

Επιλέγοντας τη θέση της ένεσης

Η επιλογή του σημείου του σώματος που θα γίνει κάθε μέρα η ένεση έχει ιδιαίτερη σημασία. Συνιστάται να αλλάζετε συχνά τις περιοχές αλλά και τα σημεία των ενέσεων και η εναλλαγή αυτών επιτρέπει να μην επαναλαμβάνονται συχνά οι ενέσεις στα ίδια σημεία. Στο παραπάνω σχήμα φαίνονται οι θέσεις που πρέπει να γίνονται οι ενέσεις.

Η ένεση γίνεται υποδόρια. Ο σωστός τρόπος γίνεται με την ανασήκωση του δέρματος και του υποδορίου ιστού όπως στο παρακάτωφ σχήμα.

Εναλλαγή σημείων ενέσεων

Η εναλλαγή εννοείτε ότι θα γίνεται προγραμματισμένα βάσει καθορισμένων προγραμμάτων. Να χρησιμοποιείται όλα τα σημεία μιας περιοχής πριν προχωρήσετε στην επομένη. Παραδείγματος χάριν, να κάνετε ενέσεις σ’ όλα τα σημεία του βραχίονα πριν προχωρήσετε στα πόδια. Αυτό θα βοηθήσει ώστε να μην παρουσιάζεται αυξομειώσεις στο σάκχαρο του αίματος σας από μέρα σε μέρα. Αν κάνετε περισσότερες από μια ενέσεις την ημέρα, να χρησιμοποιείται διαφορετική περιοχή για κάθε ένεση. Να αρχίζετε ενέσεις από τα περιφερικά σημεία κάθε περιοχής και να μετακινείτε τη θέση κεντρικότερα ακολουθώντας μια σειρά. Αν αλλάξετε αδιάκριτα τα σημεία είναι πολύ δύσκολο να θυμάστε ακριβώς που κάνετε την τελευταία σας ένεση.

Όταν έχετε χρησιμοποιήσει όλα τα σημεία σε μια περιοχή του σώματος, τότε μετακινηθείτε σε άλλη.

Είναι σημαντικό να ακολουθείτε ευλαβικά ορισμένες οδηγίες

• Μην αλλάξετε τη δόση που σας έχει συστήσει ο γιατρός σας χωρίς να τον ρωτήσετε
• Προσπαθείτε να μην αλλάζετε τις ώρες που κάνετε ενέσεις (ούτε βέβαια των γευμάτων που ακολουθούν αυτές)
• Μην ξεχνάτε τις ενέσεις. Να μην παραλείπετε ενέσεις, ακόμα αν δεν πρόκειται να φάτε, εκτός αν έχετε συμβουλευθεί το γιατρό σας και σας συστήσει κάτι άλλο. Μην αλλάξετε το χρονοδιάγραμμα των ενέσεων, τον τύπο ινσουλίνης ή τη δόση που κάνετε χωρίς να έχετε συμβουλευτεί προηγουμένως το γιατρό σας ελέγξτε την ημερομηνία λήξης στο φιαλίδιο που χρησιμοποιείται πριν κάθε χρήση να κάνετε κάθε ένεση σε διαφορετικό σημείο κάθε φορά προσπαθήστε ώστε να υπάρχει εξισορρόπηση μεταξύ ινσουλίνης, γευμάτων και μυϊκής άσκησης
• Πολλή άσκηση ή πολύ λιγότερο φαγητό μπορεί να οδηγήσει απότομα το σάκχαρο του αίματος σας σε πολύ χαμηλά επίπεδα
• Το πολύ φαγητό μπορεί να ανεβάσει σημαντικά και απότομα το σάκχαρο του αίματος σας.
• Το πρώτο διάστημα που αρχίζετε να κάνετε ινσουλίνη, να σημειώνεται τις ώρες που κάνετε ένεση μέχρι να σας γίνει συνήθεια

Οι τύποι της ινσουλίνης που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά αναγράφονται στον πίνακα