Ποια άτομα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν διαβήτη τύπου ΙΙ;

• Οι υπέρβαροι και οι παχύσαρκοι (BMI ή Δείκτης Μάζας Σώματος > 25 kg/m2)

• Όσοι κάνουν καθιστική ζωή

• Όσοι εμφανίζουν διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη (προδιαβητικοί ασθενείς)

• Όσοι έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με διαβήτη

• Οι γυναίκες που παρουσιάζουν διαβήτη κυήσεως ή γεννούν βρέφη με βάρος πάνω από 4 κιλά

• Οι γυναίκες με  σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

• Οι υπερτασικοί (Α.Π. > 140/90 mmHg)

• Όσοι έχουν χαμηλά επίπεδα καλής χοληστερόλης, HDL-C (< 35 mg/dl) και αυξημένα τριγλυκεριδίων (> 250 mg/dl) καθώς και οι ασθενείς με ιστορικό αγγειακής νόσου (π.χ. στηθάγχη, έμφραγμα, στεφανιαία νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο.)

Πρόληψη - Τι πρέπει να κάνετε για να αποφύγετε ή να καθυστερήσετε την εμφάνιση του διαβήτη τύπου ΙΙ

• Να χάσετε βάρος και να αθλήστε τακτικά.

• Να ελέγξετε και να αντιμετωπίσετε όλους τους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα (δηλ. να διακόψετε το κάπνισμα, να ρυθμίσετε την δυσλιπιδαιμία και την  υπέρταση σας)

• Να κάνετε εξέταση σακχάρου νηστείας ή δοκιμασία ανοχής γλυκόζης, ειδικά αν είστε παχύσαρκοι ή έχετε στην οικογένειά σας συγγενείς με σακχαρώδη διαβήτη. Να επαναλάβετε την εξέταση μετά από 3 έτη εφόσον βγει αρνητική. Εάν διαγνωσθεί προδιαβήτης, τότε κάθε 1 - 2 έτη θα πρέπει να γίνεται εξέταση για τυχόν ανάπτυξη διαβήτη.

Σακχαρώδης διαβήτης - Η "γλυκιά" απειλή

Ακόμη και σε παιδιά, ηλικίας 8 και 12 ετών, εμφανίζεται ο σακχαρώδης διαβήτης. Τα παιδιά αυτά πάσχουν από παχυσαρκία και κινδυνεύουν από καρδιαγγειακές επιπλοκές όπως ένας ενήλικας.

Τουλάχιστον 194 εκατομμύρια άτομα σε όλο τον κόσμο. Ανάμεσά τους είναι και 1,5 εκατομμύριο Έλληνες, εκ των οποίων οι 500 χιλιάδες δε γνωρίζουν ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα.

Όπως ανέφερε ο καθηγητής, σχεδόν 1,7 δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως διατρέχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν διαβήτη ή στεφανιαία νόσο εξαιτίας του υπερβολικού σωματικού βάρους, ενώ 194 εκατομμύρια του παγκόσμιου πληθυσμού έχουν ήδη έκδηλο σακχαρώδη διαβήτη. Υπολογίζεται, μάλιστα, ότι το 50% των ατόμων που πάσχουν από διαβήτη δε θα είχαν εκδηλώσει τη νόσο αν δεν ήταν παχύσαρκοι.

Τα στατιστικά στοιχεία για το διαβήτη και την παχυσαρκία είναι απογοητευτικά:

• Περίπου 3,2 εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως οφείλονται στο διαβήτη κάθε χρόνο, δηλαδή 6 θάνατοι το λεπτό.

• Η παχυσαρκία μπορεί να μειώσει το προσδόκιμο επιβίωσης των ατόμων με διαβήτη τύπου II μέχρι και κατά οκτώ χρόνια.

• Κάθε επιπλέον κιλό αυξάνει τον κίνδυνο διαβήτη κατά περίπου 5%.

• Τουλάχιστον το 50% των ατόμων με διαβήτη δε γνωρίζει ότι πάσχει από τη νόσο.

• Περίπου 80% των ατόμων που μαθαίνουν ότι πάσχουν από διαβήτη τύπου II είναι υπέρβαροι.

Ο διαβήτης είναι η τέταρτη αιτία θανάτου, το κύριο αίτιο θανάτου από καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό επεισόδιο, το κύριο αίτιο τύφλωσης και νεφρικής ανεπάρκειας, ενώ οι πάσχοντες από διαβήτη είναι 15 έως 40 φορές πιθανότερο να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό ενός από τα κάτω άκρα.

Οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, συμπεριλαμβανομένης της δίαιτας και της μέτριας σωματικής δραστηριότητας, μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου II έως και κατά 60%.

Το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία προσβάλλουν ολοένα και περισσότερα παιδιά και εφήβους, με αποτέλεσμα να αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των παιδιών με διαβήτη τύπου II, μία νόσος που έως τώρα σχετιζόταν συχνότερα με τους ενήλικες και τους ηλικιωμένους.

Οι μεταβολές του τρόπου ζωής, όπως η υγιεινή διατροφή και η σωματική άσκηση, είναι αποτελεσματικές στην καθυστέρηση, και σε πολλές περιπτώσεις στην πρόληψη της έναρξης του διαβήτη τύπου II και στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης επιπλοκών σε άτομα με διαβήτη. Εκτιμάται ότι τουλάχιστον μισές από όλες τις περιπτώσεις διαβήτη τύπου II θα μπορούσαν να προληφθούν αν μπορούσε να αποφευχθεί η αύξηση του βάρους.

Προσοχή στην υπογλυκαιμία

Εάν ένας διαβητικός είτε τύπου 1 είτε τύπου 2 έχει υπογλυκαιμία (π.χ. σάκχαρο 50 mg/dl ή λιγότερο), με ή χωρίς συμπτώματα, θα πρέπει να πάρει αμέσως 15 gr απλού υδατάνθρακα. Ο υδατάνθρακας μπορεί να ληφθεί είτε σε υγρή μορφή (π.χ. χυμός πορτοκαλιού χωρίς ζάχαρη) είτε σε στέρεα, π.χ. κύβοι ζάχαρης ή ένα κουτάλι ζάχαρης ή μέλι. Όλα τα παραπάνω επειδή είναι απλοί υδατάνθρακες απορροφούνται γρήγορα και δρουν έγκαιρα, όμως η δράση τους διαρκεί μόνο 15 έως 20 λεπτά. Εάν η υπογλυκαιμία παρουσιάστηκε περισσότερο από 15 λεπτά πριν το προγραμματισμένο γεύμα, ο ασθενής θα πρέπει να φάει το γεύμα νωρίτερα ή να καταναλώσει και σύμπλοκους υδατάνθρακες ή πρωτεΐνες ώστε να καλυφθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (πέραν των 15 έως 20 λεπτών που του προσέφερε ο απλός υδατάνθρακας). Οι σύμπλοκοι υδατάνθρακες όπως το ψωμί ή οι φρυγανιές σε συνδυασμό με πρωτεΐνη (π.χ. τυρί, βούτυρο ή γάλα) συνήθως παρέχουν επαρκή τροφή, όμως το σάκχαρο αίματος θα πρέπει να ελέγχεται κάθε 20 λεπτά ως το επόμενο γεύμα ώστε να αποφευχθεί η επανεμφάνιση της υπογλυκαιμίας. Ένα ποτήρι με άπαχο γάλα έχει την ίδια ποσότητα πρωτεΐνης και υδατανθράκων με ένα ποτήρι πλήρες γάλα.

Εάν ο ασθενής είναι αναίσθητος ή δε μπορεί αν καταπιεί τότε θα πρέπει να γίνει ενδομυϊκά μία ένεση γλυκαγόνης (Glucagon 1 mg). Τα άτομα που συγκατοικούν με τον ασθενή θα πρέπει να έχουν εκπαιδευθεί στον τρόπο χορήγησης της ένεσης.

Οι ασθενείς που είναι σε θεραπεία με σουλφονυλουρίες (αντιδιαβητικά δισκία) και επίσης όσοι έχουν επηρεασμένη τη νεφρική λειτουργία θα πρέπει να επικοινωνήσουν με το γιατρό τους διότι σ' αυτές τις περιπτώσεις είναι δυνατό η υπογλυκαιμία να παραταθεί γιά αρκετές ώρες ή και μέρες.

Συνοπτικά, γιά τον διαβητικό με υπογλυκαιμία συνιστάται χυμός πορτοκάλι γιά την άμεση διόρθωσή της και έλεγχος σακχάρου αίματος 20 λεπτά αργότερα εάν ο ασθενής δεν έχει στο μεταξύ φάει πλήρες γεύμα. Εάν στα 20 λεπτά το σάκχαρο παραμένει κάτω του 70 mg/dl ο ασθενής θα πρέπει να πιεί περισσότερο χυμό πορτοκάλι και να φάει σύμπλοκους υδατάνθρακες ή πρωτεϊνες γιά να σταθεροποιήσει τα επίπεδα αίματος σακχάρου μέχρι το επόμενο γεύμα.

Medweb

Επιδημιολογικά στοιχεία

Τρεις στους δέκα με διαβήτη

Τρεις στους δέκα ενήλικες που ζουν στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας απειλούνται από σακχαρώδη διαβήτη: Ή πάσχουν χωρίς να το γνωρίζουν ή αντιμετωπίζουν μεγάλο κίνδυνο να εμφανίσουν τη νόσο μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Έρευνα που διεξήχθη από την Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής μελέτης De Plan για την πρόληψη του διαβήτη τύπου ΙΙ, έδειξε ότι το 7,9% των ατόμων άνω των τριάντα ετών πάσχουν από τη νόσο αλλά το αγνοούν, ενώ ένα ποσοστό περί το 20% εμφανίζουν παθολογικές τιμές σακχάρου χωρίς να έχουν αναπτύξει προς το παρόν ενεργή νόσο (προδιαβήτης).

Προβλέπουν αύξηση

Τα επιδημιολογικά δεδομένα επιβεβαιώνουν και στη χώρα μας τις δυσοίωνες προβλέψεις για αλματώδη αύξηση της συχνότητας του σακχαρώδη διαβήτη, γεγονός που αποδίδεται στην κακή διατροφή, την επιδημία της παχυσαρκίας και την καθιστική ζωή.

Λόγω των αιτίων αυτών αλλά και της γήρανσης του πληθυσμού αναμένεται πολύ γρήγορα διπλασιασμός των πασχόντων από διακόσια εκατομμύρια παγκοσμίως το 2000 σε τετρακόσια εκατομμύρια το 2030.

Η νόσος λαμβάνει επιδημικές διαστάσεις με δυσοίωνες προβλέψεις για την υγεία μας, καθώς συνδέεται με αυξημένους θανάτους από αγγειοπάθειες και ιδιαίτερα από στεφανιαία νόσο και εγκεφαλικά επεισόδια.

Το 19,6% των ενηλίκων κατοίκων της ευρύτερης περιοχής των Αθηνών ανήκει στην ομάδα υψηλού κινδύνου εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. Στις ηλικίες άνω των 54 ετών, ο κίνδυνος αυξάνεται και αφορά το 38,8% του πληθυσμού...

Το 7,9% του δείγματος έπασχαν από έκδηλο διαβήτη χωρίς να το γνωρίζουν.

Το 11,3% εμφάνισαν αυξημένες τιμές σακχάρου νηστείας (110-125 mgr%), που όμως δεν χαρακτηρίζονται διαβήτης.

Άλλο ένα 11,3% εμφάνισαν παθολογικά υψηλές τιμές σακχάρου μετά τη χορήγηση γλυκόζης (140-200 mgr%). Οι τιμές αυτές του σακχάρου (νηστείας και μετά τη χορήγηση γλυκόζης) χαρακτηρίζονται προδιαβήτης, καθώς οι εξεταζόμενοι έχουν πιθανότητα 30-50% να αναπτύξουν ενεργή νόσο μέσα σε μια πενταετία.

Της Γαληνης Φουρα