χοληστερινη - τριγλυκερίδια θεραπεία φάρμακα

Η θεραπεία της υψηλής χοληστερίνης σήμερα στηρίζεται στις τιμές της LDL (κακής) χοληστερίνης και όχι της ολικής χοληστερίνης

Στόχος είναι η επίτευξη LDL χοληστερίνης κάτω από τα επιθυμητά επίπεδα

Ποια τα επιθυμητά επίπεδα LDL (κακής) χοληστερίνης;

Εάν η τιμή της LDL χοληστερίνης είναι κάτω από τα επιθυμητά επίπεδα τι γίνεται;

Ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου είναι μικρός όχι όμως μηδενικός, προς τούτο

Εάν η τιμή της LDL χοληστερίνης είναι πάνω από τα επιθυμητά επίπεδα τι γίνεται;

Πότε πρέπει να κάνω δίαιτα και πότε να πάρω φάρμακα;

Μετρήστε την LDL χοληστερίνη και τους προδιαθεσικούς παράγοντες που έχετε και βάσει του παρακάτω πίνακα καθορίστε τι πρέπει να κάνετε

Οδηγίες για την ρύθμιση των λιπιδίων

Οι οδηγίες που δίνονται προέρχονται από τις Eυρωπαϊκές Εταιρείες Πρόληψης των Kαρδιαγγειακών Nοσημάτων. Aποσκοπούν στον έλεγχο του καπνίσματος, στη βελτίωση της σωματικής κατάστασης και στη ρύθμιση του βάρους σώματος.

Διακοπή ή μείωση του καπνίσματος. Αποφυγή του παθητικού καπνίσματος.

Ενδείκνυται η αερόβια άσκηση για τουλάχιστον 1/2 ώρα, 3-5 φορές την εβδομάδα. Η καθιστική ζωή και η υποτονικότητα δεν έχουν θετικά αποτελέσματα στη μείωση των τιμών των λιπιδίων. Η άσκηση αυξάνει σημαντικά την HDL χοληστερίνη και μπορεί να μειώσει την ολική χοληστερίνη έως 10-15 μονάδες.

Ποιες είναι οι βασικές αρχές της υποχοληστεριναιμικής δίαιτας;

1. Περιορίστε την ποσότητα της τροφής ώστε να φτάσετε ή να πλησιάσετε όσο το δυνατόν περισσότερο στο ιδανικό σας βάρος διότι η παχυσαρκία είναι μια από τις συχνότερες αιτίες υπερχοληστερολαιμίας.

2. Περιορίστε την ποσότητα των λιπών της διατροφής σας στο 30% περίπου της συνολικής ενέργειας. Δηλ. αν παίρνουμε τη μέρα 2000 θερμίδες, το 30% είναι 600 θερμίδες. Επειδή το κάθε γραμμάριο λίπους έχει 9 θερμίδες, διαιρούμε το 600 με το 9 και έχουμε ημερήσια κατανάλωση λίπους περίπου 65 γρ.

Μεγάλη σημασία έχει το είδος του λίπους που θα καταναλώσουμε. Οι ιδανικές αναλογίες είναι:

Το 50% του συνόλου των λιπών να είναι μονοακόρεστα λίπη (δηλαδή ελαιόλαδο), το 25% πολυακόρεστα λίπη (δηλ. σογιέλαιο, καλαμποκέλαιο, ηλιέλαιο, βαμβακέλαιο) και μόνο το υπόλοιπο 25% κορεσμένα λίπη (συνήθως τροφές ζωικής προελεύσεως όπως κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα).

Στη σύνταξη του διαιτολογίου φροντίζουμε να διατηρήσουμε την ισορροπία εξασφαλίζοντας το 15% της ημερήσιας ενέργειας από πρωτεΐνες, το 30% από λίπος και το υπόλοιπο 55% από υδατάνθρακες. H κάλυψη των πρωτεϊνικών αναγκών γίνεται κυρίως από ψάρι (1 φορά την εβδομάδα), πουλερικά χωρίς πέτσα (1 φορά την εβδομάδα) και πιο αραιά από κόκκινο κρέας (1 φορά στις 10-15 μέρες). Περιορίζουμε τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα και προτιμάμε αποβουτυρωμένα ή ημιαποβουτυρωμένα, ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης. Πολύ καλές πηγές πρωτεϊνών είναι τα όσπρια, τα οποία πρέπει να καταναλώνουμε 2-3 φορές την εβδομάδα.

Από όλες τις λιπαρές ύλες που συνηθίζουμε, καταφεύγουμε αποκλειστικά στο ελαιόλαδο, που είναι μονοακόρεστο και έχει απόλυτα θετική επίδραση στη ρύθμιση των λιπιδίων του αίματος. «Απαγορεύονται» τα ζωικά λίπη που είναι κορεσμένα και ελέγχουμε αυστηρά την ημερήσια πρόσληψη χοληστερίνης. H χοληστερίνη που προσλαμβάνει το άτομο από τις τροφές δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 300 χιλιοστόγραμμα την ημέρα. Για το λόγο αυτό μειώνουμε στο ελάχιστο τα αυγά, τα τυριά και τα θαλασσινά. O ρόλος των υδατανθράκων Το διαιτολόγιο βασίζεται στους υδατάνθρακες, κυρίως των δημητριακών, των λαχανικών και των φρούτων. Αποφεύγουμε τη ζάχαρη και τα γλυκά. Φροντίζουμε ιδιαίτερα να προσλαμβάνουμε ικανοποιητικές ποσότητες φυτικών ινών. Oι φυτικές ίνες δεσμεύουν το λίπος και τη χοληστερίνη των τροφίμων και -καθώς αποβάλλονται- τα συμπαρασύρουν και εμποδίζουν τον οργανισμό να τα απορροφήσει. Στους υδατάνθρακες χρειάζεται μεγάλη αίσθηση του μέτρου. Τα σταθερά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα καθώς και η μείωση των επιπέδων των τριγλυκεριδίων εξαρτώνται κυρίως από αυτούς. Το αλάτι, ο καφές και το οινόπνευμα Και τα τρία αυτά είδη έχουν να κάνουν με την υψηλή αρτηριακή πίεση. Το οινόπνευμα σχετίζεται και με τα τριγλυκερίδια. Mειώνουμε λοιπόν το αλάτι και τον καφέ και από τα οινοπνευματώδη εξαιρούμε το κόκκινο και το λευκό κρασί. Το κρασί, όταν βέβαια συνοδεύει μεσογειακά πιάτα (με δημητριακά και ζαρζαβατικά) και δεν υπερβαίνει τα δύο ποτηράκια την ημέρα, δρα ευεργετικά στην καρδιαγγειακή λειτουργία.

3. Περιορίστε τις τροφές που έχουν πολλή χοληστερόλη. Τέτοιες είναι βασικά το κρέας, τα αυγά, τα θαλασσινά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα από πλήρες γάλα.

Χρήσιμες συμβουλές για την επιλογή και παρασκευή των κατάλληλων τροφών.

Αγοράζετε άπαχα μέρη κρέατος. Αφαιρέστε τα λίπη πριν το μαγείρεμα, και στραγγίξατε όσο περισσότερο λίπος μπορείτε πριν το σερβίρισμα (χρησιμοποιείστε, χαρτοπετσέτες εάν είναι αναγκαίο). Αναπτύξτε τη συνήθεια να τρώτε περισσότερα ψάρια (όχι θαλασσινά) και πουλερικά (αφαιρέστε την πέτσα πριν το μαγείρεμα).

Αποφεύγετε τις τροφές που περιέχουν βούτυρο, όπως, πλήρες γάλα, βούτυρο γάλακτος. Αναζητείστε με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά γάλα, τυριά και γιαούρτι. Όταν ψωνίζεται να θυμόσαστε ότι υπάρχει το κρυμμένο λίπος σε πολλά καταναλωτικά αγαθά όπως τα γλυκά, οι πίττες, οι πάστες και τα μπισκότα.

Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι καλά για σας όπως επίσης το ψωμί, τα σιτηρά, τα ζυμαρικά και το ρύζι.

4. Το μυστικό της υγιεινής διατροφής είναι ο τρόπος μαγειρέματος. Το μαγείρεμα στον ατμό, στο φούρνο, στη σχάρα ή στο γκριλ είναι επίσης καλό. Πολλές τροφές μπορούν να μαγειρευτούν χωρίς λίπος σε φούρνο μικροκυμάτων ή σε αντικολλητικό τηγάνι.

5. Εάν χρειάζεται να τηγανίσετε χρησιμοποιείστε υγρά ή ακόρεστα λίπη όπως καλαμποκέλαιο ή λάδι. Το επιπλέον λίπος στις σούπες μπορεί να αφαιρεθεί ψύχοντάς το στο ψυγείο για μερικές ώρες και απομακρύνοντας το πηγμένο λίπος της επιφάνειας. Αποφεύγετε τις πλούσιες σε θερμίδες τροφές όπως αυτές που περιέχουν πολλά λίπη.

6. Μεγαλύτερο αποτέλεσμα στη μείωση της χοληστερόλης έχει η μείωση του διατροφικού λίπους σε συνδυασμό με δίαιτα χαμηλών θερμίδων. Μάλιστα η δίαιτα με χαμηλές θερμίδες και κανονική ποσότητα λίπους είχε καλύτερα αποτελέσματα από τη δίαιτα μειωμένου λίπους και κανονικής ενέργειας. Αυτό δείχνει ότι στη μείωση της χοληστερόλης συμβάλλει και η μείωση του σωματικού βάρους, η οποία επιτυγχάνεται με τη μείωση της προσλαμβανόμενης ενέργειας.

Αναλυτικές οδηγίες της υποχοληστεριναιμικής δίαιτας.

Συνιστώμενη δίαιτα για την μείωση της χοληστερόλης στο αίμα
Αποφύγετε	Διαλέξτε	Ελαττώστε
Ψάρια-Κρέατα	Ψάρια πουλερικά χωρίς το δέρμα τους, άπαχα μέρη βοδινού, αρνίσιου, χοιρινού, ή μοσχαρίσιου κρέατος.	Παχιά μέρη βοδινού, αρνίσιου, χοιρινού κρέατος, εντόσθια, κονσέρβες κρέατος, λουκάνικα, σάντουιτς με λουκάνικα και ζαμπόν, μπέικον, τυριά. Πάπια, ψάρια τηγανισμένα, σαρδέλες, αυγοτάραχο, oστρακοειδή, γαρίδες, αστακούς, καβούρια.
Γάλατα και Γαλακτοκομικά προϊόντα	Αποβουτυρωμένο γάλα (υγρό, σε σκόνη ή εβαπορέ), Ημιαποβουτυρωμένο γάλα. Άπαχο 1ή 0% λιπαρά ή χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά γιαούρτι. Χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά τυριά (2% λιπαρά), Ανθότυρο. Γρανίτα	Φυσικό πλήρες γάλα, κανονικό, εβαπορέ, συμπυκνωμένο, κρέμα γάλακτος, σαντιγί, απομιμήσεις γαλακτοκομικών προϊόντων, τις περισσότερες κρέμες που δεν προέρχονται από γάλα. Βούτυρο γάλακτος, πλήρες λιπαρών γιαούρτι. Όλα τα λιπαρά τυριά (40% λίπος) σε μορφή κρέμας. Όλα τα φυσικά τυριά π.χ. φέτα, μανούρι, κασέρι, διάφορα είδη γραβιέρας, παρμεζάνα, γκούντα,blue-cheese, rokfort, ένταμ. Παγωτό.
Αυγά	Το ασπράδι του αυγού (2 ασπράδια είναι ισοδύναμα με 1 ολόκληρο αυγό), υποκατάστατο αυγού.	Κρόκος αυγού.
Φρούτα και Λαχανικά	Φρέσκα ή κατεψυγμένα, κονσέρβες η ξηραμένα, φρούτα και λαχανικά, βραστές πατάτες.	Λαχανικά παρασκευασμένα σε βούτυρο, φρούτα με κρέμα σαντιγί, κομπόστες φρούτων, αβοκάντο.
Ψωμιά και Σιτηρά	Σπιτικό ψωμί ψημένο με ακόρεστα έλαια, κέικς, κράκερς με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά.	Ψωμί του εμπορίου, πίττες, κέικ, κουλουράκια με ξηρούς καρπούς, μπισκότα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, κράκερς υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά.
Όσπρια και Δημητριακά	Μη αποφλοιωμένα δημητριακά, μη αποφλοιωμένο ρύζι ζυμαρικά, φασόλια, ρεβίθια, φακή.	Ψωμιά που τα αυγά είναι το κύριο συστατικό τους. Κρουασάν, μπατόν σαλέ, μπριός.
Ροφήματα	Τσάι, καφές, χυμοί φρούτων. Ψημένο κακάο. Μπύρα με χαμηλή περιεκτικότητα σε οινόπνευμα.	Σοκολάτα, Ιρλανδικός καφές. Οινοπνευματώδη, αεριούχα ποτά
Λίπη και Έλαια	Ακόρεστα φυτικά έλαια: ελαιόλαδο, ηλιέλαιο, καλαμποκέλαιο, σησαμέλαιο, λάδι σόγιας.	Βούτυρο, καρυδέλαιο, φοινικέλαιο, υδρογονωμένα λίπη και έλαια(μαργαρίνες), χοιρινό λίπος.
Ξηροί καρποί	Σπόροι, κάστανα.	Ινδική καρύδα. Όλοι οι ξηροί καρποί.
Διάφορα	Μαγιονέζα με λίγες θερμίδες, ντρέσιγκς που παρασκευάζονται από ακόρεστα έλαια που αναφέρονται πιο πάνω, Χορταρικά, καρυκεύματα	Σάλτσες, κρέμες ή σάλτσες τυριών. Μαγιονέζες.

Περιεκτικότητα διαφόρων τροφίμων σε χοληστερόλη ανά μερίδα τροφίμου
Τρόφιμα	Χοληστερόλη *(mg/μερίδα τροφίμου)**
Λαχανικά	0
Δημητριακά	0
Φρούτα	0
Όσπρια	0
Αυγό ασπράδι ωμό (25 mg)	0
Aυγό ολόκληρο ωμό (50 mg)	225
Γαρίδες βρασμένες (125 mg)	250
Κοτόπουλο, λευκό κρέας βρασμένο (125 mg)	100
Κρέας μοσχάρι φιλέτο σχάρας (125 mg)	125
Κρέας χοιρινό (125 mg)	137
Μαγιονέζα (20 mg)0	52
Μπακαλιάρος ατμού (125 mg)	75
Οστρακοειδή (π.χ. Μύδια) (125 mg)	125
Οστρακοειδή (π.χ. Στρείδια ωμά) (125 mg)	62.50
Συκώτι βοδινό, βρασμένο (125 mg)	300
Συκώτι αρνίσιο, τηγανητό (125 mg)	500
Τυρί Cheddar (55 mg)	38.50

*Μερίδα εστιατορίου Οι τροφές στις πράσινες γραμμές, πρέπει να αποφεύγονται. Τα στοιχεία έχουν αντληθεί από το βιβλίο της Α. Τριχοπούλου "Πίνακας συνθέσεων τροφίμων και ελληνικών φαγητών", Αθήνα 1992

Μικρά μυστικά

Ποια φάρμακα χορηγούνται, αν αποτύχει η δίαιτα;

οι οποίες μειώνουν όχι μόνο την χοληστερίνη αλλά και δρουν πάνω στην αθηρωματική πλάκα μετατρέποντας την σε ινώδη και σκληρή. Έτσι μειώνεται η πιθανότητα ρήξης της πλάκας.

Άλλα φάρμακα που χορηγούνται;

Ρητίνες δέσμευσης χολικών οξέων (χολεστυραμίνη)

Μπορούν να χορηγηθούν σε ποσότητα μέχρι και 24 γραμμάρια ημερησίως. Έχουν δοκιμασθεί τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά.

Επί αποτυχίας της μονοθεραπείας χορηγείται συνδυασμός τους.

Η ομόζυγος μορφή οικογενούς υπερχοληστεριναιμίας αντιμετωπίζεται σε εξειδικευμένα κέντρα με ειδικές μεθόδους, όπως διαδοχικές LDL αφαιρέσεις, αναστόμωση πυλαίας με κάτω κοίλη φλέβα, τμηματική ειλεακή εντερική παράκαμψη, μεταμόσχευση ήπατος, ενδοφθαλμισμός υποδοχέων.

Στατίνες

Υπάρχουν τουλάχιστον 5 διαφορετικά είδη στατινών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σήμερα: Λοβαστατίνη, σιμβαστατίνη, πραβαστατίνη, φλουβαστατίνη και ατορβαστατίνη.

Η κύρια δράση των στατινών είναι η μείωση της κακής χοληστερόλης LDL . Το επιτυγχάνουν καλύτερα από τα υπόλοιπα φάρμακα.

Οι στατίνες καταστέλλουν το ένζυμο HMG - CoA ρεδουκτάση (αναγωγάση του 3-υδροξυ-3-μεθυλγλουταρικού συνενζύμου Α) που ελέγχει την ταχύτητα σύνθεσης της χοληστερόλης από το συκώτι. Το μεγαλύτερο μέρος της χοληστερόλης στον οργανισμό μας προέρχεται από το συκώτι.

Οι στατίνες εκτός από τη μείωση της παραγωγής της χοληστερόλης συμβάλλουν και στην καλύτερη εκκαθάριση της κακής χοληστερόλης LDL που κυκλοφορά στο αίμα.

Οι σημαντικές μειώσεις της ολικής και κακής χοληστερόλης αίματος που επιτυγχάνονται από τις στατίνες, συμβάλλουν σε μεγάλη μείωση των καρδιακών προσβολών και των θανάτων λόγω καρδιακών παθήσεων.

Οι στατίνες είναι δυνατόν να επιτύχουν μείωση από 20% έως 60% της χοληστερόλης LDL. Αυξάνουν σε μικρό βαθμό την καλή χοληστερόλη HDL. Είναι επίσης σε θέση να μειώνουν τα τριγλυκερίδια.

Συνήθως οι στατίνες χορηγούνται σε μια δόση, το βράδυ. Είναι προτιμότερο να δίνονται το βράδυ διότι ο οργανισμός μας συνθέτει την περισσότερη χοληστερόλη τη νύκτα.

Τα πρώτα αποτελέσματα στη μείωση της LDL χοληστερόλης παρατηρούνται σε 4 έως 6 εβδομάδες. Οι μετρήσεις χοληστερόλης μετά από 6 έως 8 εβδομάδες επιτρέπουν στο γιατρό να προσδιορίσει την καλύτερη δόση που χρειάζεται για τον ασθενή.

Οι στατίνες συνήθως είναι καλά ανεκτές από τους ασθενείς. Κάποτε λίγοι ασθενείς παρουσιάζουν ενοχλήσεις στο στομάχι, φούσκωμα με αέρια, δυσκοιλιότητα, πόνο στην κοιλιά, κράμπες. Τα εν λόγω συμπτώματα είναι ήπιου βαθμού και σταδιακά υποχωρούν με τον οργανισμό να προσαρμόζεται.

Σε σπάνιες περιπτώσεις είναι δυνατόν να παρατηρηθούν ανωμαλίες στις ηπατικές αναλύσεις και προβλήματα στους μυς.

Τα προβλήματα στους μυς περιλαμβάνουν πόνους και αδυναμία. Εάν αυτό συμβεί ή εάν παρουσιαστούν σε ασθενείς που λαμβάνουν στατίνες ανωμαλίες χρώματος των ούρων (καφέ χρώμα), τότε είναι απαραίτητο να ληφθεί η συμβουλή του γιατρού για αποκλεισμό μυϊκών προβλημάτων.

Πώς αναπτύσσεται η αρτηροσκλήρωση

Το τοίχωμα μιας αρτηρίας αποτελείται από διάφορα στρώματα. Η εσωτερική επένδυση ή το εσωτερικό στρώμα (ενδοθήλιο) είναι συνήθως ομαλή και συνεχής. Η αρτηροσκλήρωση αρχίζει όταν τραυματίζεται το ενδοθήλιο.

Κατόπιν ορισμένα λευκοκύτταρα του αίματος αποκαλούμενα μονοκύτταρα ενεργοποιούνται και κινούνται από το αίμα και μέσω του τραυματισμένου ενδοθηλίου μιας αρτηρίας στο τοίχωμα αυτής. Μέσα στο τοίχωμα μετασχηματίζονται σε αφρώδη κύτταρα, τα οποία είναι κύτταρα που συλλέγουν τα λιπαρά υλικά, κυρίως χοληστερόλη. Ταυτόχρονα, τα λεία μυικά κύτταρα κινούνται από το μέσο χιτώνα προς το ενδοθήλιο και εκεί πολλαπλασιάζονται. Επίσης συνδετικός και ελαστικός ιστός συσσωρεύεται κάτω από το ενδοθήλιο, όπως επίσης και συντρίμμια κυττάρων, κρύσταλλοι χοληστερόλης και ασβέστιο. Αυτή η συσσώρευση των αφρωδών κυττάρων, των λείων μυικών κυττάρων, και άλλων υλικών διαμορφώνει μια ετερόκλητη συσσώρευση αποκαλούμενη αθήρωμα ή αθηρωσκληρυντική πλάκα. Καθώς η πλάκα μεγαλώνει από τη συνεχή εναπόθεση των ανωτέρω υλικών, παχύνεται και καταλαμβάνει το εσωτερικό της αρτηρίας. Αυτό δημιουργεί τοπικά στένωση της αρτηρίας που εμποδίζει την ομαλή ροή του αίματος.

Συμπερασματικά: Η υψηλή χοληστερόλη αίματος είναι ένας από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η χοληστερόλη είναι μια λιπαρή ουσία και αποτελεί βασικό συστατικό της κυτταρικής μεμβράνης. Επίσης, είναι αναγκαία για τη σύνθεση χολικών οξέων και ορμονών, όπως η βιταμίνη D και οι στεροειδείς ορμόνες του φύλου. Η χοληστερόλη βρίσκεται σε τρόφιμα, όπως το συκώτι, τα αυγά, το κρέας, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, αλλά το ήπαρ είναι αυτό που συνθέτει τις μεγαλύτερες ποσότητες χοληστερόλης στο αίμα (60% περίπου είναι ενδογενούς προέλευσης, δηλ. από το ήπαρ, ενώ το υπόλοιπο 40% είναι εξωγενούς, δηλ. από τη διατροφή.

Η χοληστερόλη αίματος μεταφέρεται σε λιποπρωτεΐνες:

• Λιποπρωτείνες χαμηλής πυκνότητας (LDL, κακή χοληστερόλη) οι οποίες μεταφέρουν χοληστερόλη από το ήπαρ στους ιστούς και αντιστοιχεί στο 70% περίπου της χοληστερόλης αίματος.

• Ένα μικρότερο ποσοστό μεταφέρεται σε λιποπρωτείνες υψηλής πυκνότητας (HDL, καλή χοληστερόλη) από τους ιστούς προς το ήπαρ για αποβολή. Τα υψηλά επίπεδα LDL συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για στεφανιαία νόσο, ενώ τα υψηλά επίπεδα HDL είναι προστατευτικά. Συνεπώς, η μέτρηση αμφότερων, της LDL και της ΗDL χοληστερόλης, θα δώσει μία καλύτερη ένδειξη του κινδύνου για στεφανιαία νόσο.

Η LDL είναι επιρρεπής σε βλάβη από τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου και είναι περισσότερο αθηρογόνος στην οξειδωμένη μορφή της. Τα φυσιολογικά κύτταρα του ιστού δεν μπορούν να προσλάβουν οξειδωμένη χοληστερόλη. Αντίθετα, αυτή προσλαμβάνεται από πολυσυλλεκτικά κύτταρα (μακροφάγα) στα αρτηριακά τοιχώματα, και με αυτόν τον τρόπο προκαλεί αθηρογένεση. Οι τροφές όπως τα λαχανικά, τα φρούτα και τα δημητριακά ολικής άλεσης περιέχουν "αντίοξειδωτικά", τα οποία προσφέρουν προστασία έναντι των επιβλαβών δράσεων της οξείδωσης, που μπορούν να επηρεάσουν τη στεφανιαία νόσο με πολλούς τρόπους.

Θεραπεία και φάρμακα υψηλής χοληστερίνης και τριγλυκερίδια

Θεραπεία

Ποια η θεραπεία της υψηλής χοληστερίνης;